اتومیدت (Etomidate)
-ایمیدازول کربوکسیله.
- دارای شروع اثر سریع وطول اثر کوتاه میباشد( القای بیهوشی با اتومیدت کمتر از ۳۰
ثانیه طول می کشد و ریکاوری از آن سریعتر از باربیتورات هاست).
-استفاده در بیماران با مشکلات قلبی-تنفسی.
-در بیماران دارای ذخیره قلبی محدود مفید است(پایداری قلب وعروق ایجاد می کند).
-می تواند کانون های صرعی را فعال کند.
-فعالیت قسمت قشری فوق کلیه را به مدت ۸-4ساعت سرکوب می کند.
-در جراحی پر استرس داروی خوبی نیست.
-مقدار برای القای بیهوشی:4/0-2/0میلیگرم/کیلوگرم وریدی.
-اثرات اتومیدت بر روی:
فشار خون-ضربان قلب-مقاومت عروق محیطی:بدون تغییر تا کاهش.
جریان خون مغزی(CBF) وفشار داخل جمجمه ای (ICP):کاهش.
-اتومیدت می تواند تضعیف تهویه ایجاد کند.
-بی دردی نمی دهد.
-عوارض این دارو:
دردناک بودن تزریق.
حرکات عضلانی غیر ارادی.
افزایش احتمال وقوع تهوع و استفراغ پس از عمل.
نسدونال (پنتوتال ، تیوپنتال)
نام ژنریک : سدیم تیوپنتالنام تجاری : پنتوتال - نسدونال
فرمولاسیون :
این دارو از دسته داروهای باربیتورات ها است . ویال های این دارو به شکل 500 ، 1000 و 2500 میلی گرمی است . دارو را با آب مقطر یا ترجیحا" نرمال سایلین بصورت محلول 5 درصد رقیق می کنیم ، سپس دوباره رقیق کرده و بصورت 2.5 درصد در می آوریم . ph آن 10.8 بوده و این محلول برای 24 ساعت تهیه می شود .
متابولیسم :
نیمه عمر دارو 11.5 ساعت است . در کبد متابولیزه شده و به متابولیت ها و مقداری هم تغییر نیافته از کلیه دفع می شود . 85-75 درصد با آلبومین باند شده و اگر بیمار هایپوآلبومینی داشته باشد ، بیمار سریعتر بیهوش می شود و در نتیجه باید داروی کمتری بگیرد . اگر ph خون بالا باشد داروی کمتری با پرتئین باند شده و قدرت دارو بیشتر می شود . با هیپرونتیلاسیون آلکالوز ایجاد شده و بنابراین اثر دارو بیشتر می شود .
دوز :
بطور معمول دوز آنmg/kg 5-3است ، در افراد پیر و مسن دوز دارو mg/kg 3-2.5 و در کودکانmg/kg 6 می باشد . اگر رفلکس eye lash مثبت بود ، در حدود100-50 میلی گرم دارو را بار دیگر تزریق می کنیم .
اثرات :
1- عصبی مرکزی : حدود 30 ثانیه پس از تزریق سبب بیهوشی شده و بیشترین اثر را روی سیستم عصبی مرکزی دارد و سبب کاهش spinal cord reflex شده و اثر هیپنوتیک خوبی داشته ولی بیدردی آن کم است و نمی توان بیمار را با آن به surgical stage رساند مگر با دوز بالا . پنتوتال باعث کاهش میزان متابولیک مغزی شده که این کاهش اکسیژن خون مغز ، سبب کاهش جریان خون مغزی می شود و در نتیجه فشار داخل جمجمه ای کاهش می یابد . معمولا" هوشیاری پس از 5 تا 10 ثانیه برمی گردد . نسدونال یک داروی ضد تشنج نیز است . پنتوتال هم سمپاتیک و هم پاراسمپاتیک را بلوک کرده ولی سمپاتیک را بیشتر بلوک می کند و در نتیجه بیمار برادیکارد می شود .
2- قلب و عروق : سبب کاهش قدرت انقباضی قلب ، کاهش مقاومت عروق محیطی و کاهش ضربان قلب شده و در نتیجه باعث کاهش فشار خون می شود . افت فشار خون در بیماران هیپوولمیک و یا بیمارانی که داروی مخدر گرفته اند ، شدیدتر است . نسدونال بعلت کاهش فشار خون موجب تاکیکاردی رفلکسی می شود .
3- تنفسی : سبب دپرسیون تنفسی می شود ، چون مغر در حالت عادی به فشار دی اکسید کربن شریانی حساس است و تیوپنتال سبب کاهش حساسیت مغز به فشاردی اکسید کربن شریانی می شود ، که حتی ممکن است باعث آپنه نیز شود .این دارو تن عضلات برونش را افزایش داده ولی برونکواسپاسم با آن نادر است .
4- عضلات اسکلتی : در دوز بالا سبب کاهش تن ماهیچه ای شده که علت آن کاهش رفلکس طناب نخاعی است ولی بر روی neuromuscular junction تاثیری ندارد .
5- رحم : در دوز عادی اثری بر روی رحم نداشته ولی در دوز بالا سبب کاهش تن رحم می شود . نسدونال از جفت عبور کرده و سبب دپرسیون تنفسی نوزاد می شود . اگر نسدونال با دوزmg/kg 4 یا کمتر داده شود باعث تضعیف نوزاد نمی شود ولی با دوزmg/kg 8 سبب دپرسیون تنفسی نوزاد می شود .
6- چشم : فشار داخل چشمی را حدود 40 درصد کاهش می دهد . سبب گشادی مردمک شده ولی بعدا" باعث تنگ شدن مردمک می شود . light reflex تا مرحله surgical stage وجود دارد ولی رفلکس eye lash، eye lid و conjunctiva از بین می رود .
عوارض جانبی :
کاهش فشار خون و برادیکاردی (در بیماران هیپوولمیک کاهش فشار خون بیشتر است) - تضعیف تنفسی - نکروز بافت و آسیب به عصب (اگر عضلانی تزریق شود) - اگر داخل شریان تزریق شود باعث نکروز و اسپاسم شریان شده و سبب رنگ پریدگی و تاول آن قسمت می شود (برای درمان از گشادکننده های عروق استفاده می شود و همچنین پاپاورین نیز تزریق می شود) - اسپاسم برونش و حنجره (در بیماران مبتلا به آسم بهتر است داده نشود ولی منع مصرف مطلق ندارد ) - واکنش آلرزیک به دارو
کاربرد :
القاء بیهوشی(indaction)
- نگهداری بیهوشی (maintenance)
- درمان صرع
- درمان فشار داخل جمجمه ای بالا
موارد منع مصرف :
انسداد راه هوایی - حساسیت به دارو - شانت راست به چپ ( در این صورت دارو بدون رقیق شدن وارد قلب و مغز می شود که بایستی دوز آن کاهش یابد ) - نارسایی کبد و کلیه ( دوز را کاهش نداده ، فقط آهسته تزریق می کنیم )
تهوع و استفراغ بعد از عمل هاي جراحي
تهوع و استفراغ بعد از اتمام عمل هاي جراحي شايع و عارضة اذيت كننده اي بوده و ناشي از انجام عمل جراحي و بيهوشي مي باشد و در اغلب اوقات از درد بيمار برايش زجرآورتر مي شود .
شيوع تهوع و استفراغ بعد از عمل جراحي بستگي به فاكتورهاي متعددي دارد كه شامل : نوع بيهوشي ، نوع و مدت عمل جراحي و جنسيت بيمار ( زيرا خانم ها بيشتر از آقايان دچار اين عارضه مي شوند ) دارد .
بيماراني كه دچار بيماري حركت (Motion Sickness ) ميشوند پس از عمل جراحي بيشتر گرفتار تهوع و استفراغ ميشوند .
درمان
در اين جا هدف ، پيشگيري از ايجاد اين وضعيت بوده و بيشتر مطالعات متوجه همين مسئله مي باشد تا درمان .
مصرف روتين داروهاي ضد استفراغ در تمام اعمال جراحي لازم نيست زيرا طبق آمار ، 30% بيماران بعد از عمل جراحي دچار اين عارضه مي شوند .
داروي انتخابي كه توسط همگان پذيرفته شده است متوكلوپرومايد مي باشد كه در درمان و پيشگيري تهوع و استفراغ بعد از عمل جراحي به كار مي رود . اين دارو زماني كه به عنوان پيشگيري مصرف مي شود نتايج بسيار متفاوتي را ايجاد مي كند .
Droperidol نيز با مقياس بسيار زيادي تا به حال مصرف شده است .
داروهاي خانوادة فنوتيازين مثل پرفنازين و پروكلرپرومازين نيز به مقدار فراوان در طي ساليان متمادي مصرف شده است .
اين داروها به خصوص در زماني به كار گرفته مي شوند كه از مسكن هاي خانوادة ترياك در طي بيهوشي استفاده شده باشد . مدت زمان اثر اين داروها از مدت زمان اثر داروهاي مسكن مخدر كوتاه تر بوده و بنابراين دوزهاي مكرر از اين دارو هاي ضد استفراغ لازم است كه مصرف شود .
در يك مطالعه تحقيقاتي كه روي متوكلوپرومايد ، پرفنازين ، دروپريدول و اوندانسترون ( Ondansetron ) انجام شده است . بيماران انتخابي ، خانم هايي بوده اند كه تحت اعمال بزرگ جراحي زنان قرار گرفته اند و مشخص شده است كه پرفنازين داروي انتخابي ( و وريدي ) ضد استفراغ براي پيشگيري در اين گروه بوده است .
داروهاي آنتي موسكاريني مثل آتروپين يا هيوسين را به عنوان پيشگيري از افزايش بزاق و ترشحات برونش ها و ايجاد براديكاردي قبل از عمل مي توان به كار برد . اين داروها به عنوان ضد استفراغ مي توانند عمل كنند ولي به خاطر زمان اثر كوتاهشان نسبت به مرفين ، نمي توانند كاملاً اثر استفراغ آور مرفين را از بين ببرند .
هيوسين را از راه پوست نيز به كار برده اند ( ماليدن پماد هيوسين يا گذاشتن Hyosin Patch ) .
Cyclizine آنتي هيستامينيكي است كه به همراه مخدرهاي مسكن به عنوان Premedication مصرف مي شود و روي تهوع و استفراغ بعد از عمل موثر است .
پرومتازين به عنوان پيشگيري و درمان مصرف شده ولي به خاطر اثر آرام بخش و خواب آور شديد آن ، در بيماران كمتر مصرف مي شود .
گزارشات متعددي در مورد مصرف كلونيدين به عنوان Premedication در بچه ها وجود دارد كه روي استفراغ بعد از عمل موثر بوده است .
گفته شده كه زنجبيل معادل متوكلوپراميد روي استفراغ هاي بعد از عمل موثر است ولي در گزارشات بعدي هيچ گونه اثر مفيدي از آن ديده نشده است .
افدرين نيز براي اين عارضه مصرف شده و گزارشات متناقضي در مورد آن وجود دارد .
گزارش شده است كه تزريق وريدي پروپوفول روي استفراغ هاي بعد از اعمال جراحي موثر است .
تحقيقات و بررسي هاي جديد روي آنتاگونيست هاي گيرندة 5HT3 ( 5 - هيدروكسي تريپتامين 3 ) انجام شده است .
Ondansetron ( اندانسترون ) در پيشگيري و درمان تهوع و استفراغ بعد از عمل جراحي موثر بوده است ، تحقيقات بعدي نشان داد كه كه اين دارو معادل متوكلوپراميد اثر دارد .
Granisetron ،Dolasetron وTropisetronاز خانوادة آنتاگونيست هاي گيرندة 5HT3 بوده و مشابه Ondansetron روي تهوع و استفراغ بعد از اعمال جراحي موثر هستند .
تحقيقات زيادي در مورد استفادة همزمان چند داروي ضد استفراغ در پيشگيري و درمان انجام نشده است ، اگرچه Ondansetron و Granisetron به همراه دگزامتازون مصرف شده و نتايج خوبي داشته است . همراهي دگزامتازون با داروهاي آنتاگونيست گيرنده هاي 5HT3 اثر اين داروها را تشديد مي كند .
داروهاي ضد تهوع و استفراغ مصرفي در پيشگيري و درمان استفراغ هاي بعد از اعمال جراحي عبارتند از :
1- آنتاگونيست هاي دوپامين مثل : متوكلوپرامايد و Domeperidone ، Droperidol و بعضي از داروهاي خانوادة فنوتيازين
2- كورتيكواستروئيدها مثل : دگزامتازون.
3- كانابينوئيدها ( مشتقات حشيش ) مثل : Malbilon.
4- بنزوديازپين ها ، مثل : لورازپام
5- آنتي هيستامين ها ، مثل : ديفن هيدرامين . آنتي هيستامين هاي غير خواب آور ، مثل ترفنادين به علت نفوذ بسيار كم در سيستم CNS اثر ضد تهوع و استفراغ ندارند .
6- آنتاگونيست هاي گيرندة 5HT3 ، مثل : Ondansetron .
